Từ ngày 01/7/2025, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (Luật BHXH 2024) chính thức có hiệu lực, mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc. Một trong những điểm mới quan trọng là chủ hộ kinh doanh cá thể (HKD) có đăng ký kinh doanh thuộc diện phải tham gia BHXH bắt buộc theo quy định của Chính phủ (Nghị định 158/2025/NĐ-CP). Quy định này nhằm mở rộng diện bao phủ an sinh xã hội, bảo vệ quyền lợi lâu dài cho chủ hộ và người lao động trong khu vực kinh tế phi chính thức. Trước đây, theo Luật BHXH 2014, chủ hộ kinh doanh chỉ tham gia BHXH tự nguyện. Từ 01/7/2025, việc tham gia trở thành bắt buộc với một số đối tượng, đánh dấu bước tiến lớn trong chính sách an sinh.
>> Tham khảo: Miễn thuế TNCN áp dụng với các khoản thu nhập nào?
1. Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
a. Chủ hộ kinh doanh
Theo khoản 1 Điều 2 Luật BHXH 2024 và Nghị định 158/2025/NĐ-CP:
- Từ 01/7/2025: Chủ hộ HKD có đăng ký kinh doanh và nộp thuế theo phương pháp kê khai (áp dụng cho HKD nhóm 2, 3, 4 theo phân nhóm doanh thu từ 2026) phải tham gia BHXH bắt buộc.
- Từ 01/7/2029: Mở rộng áp dụng cho tất cả chủ hộ HKD có đăng ký kinh doanh còn lại (bao gồm nhóm nộp thuế khoán trước đây).
Trường hợp không phải tham gia:
- Chủ hộ đã đủ tuổi nghỉ hưu (nam 61 tuổi 6 tháng, nữ 56 tuổi 8 tháng tính đến năm 2025) hoặc đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng.
- Chủ hộ đồng thời thuộc đối tượng khác (công chức, viên chức, người lao động tại doanh nghiệp…) thì tham gia theo đối tượng chính.
>> Tham khảo: Hóa đơn điện tử; Báo giá hóa đơn điện tử.
b. Người lao động làm việc tại HKD
HKD là người sử dụng lao động, phải đóng BHXH bắt buộc cho người lao động ký hợp đồng lao động từ 01 tháng trở lên (kể cả hợp đồng theo mùa vụ hoặc theo công việc nhất định).
- Áp dụng ngay từ khi Luật BHXH 2024 có hiệu lực.
- Không phân biệt thời hạn hợp đồng, chỉ cần có trả lương và chịu sự quản lý của chủ hộ.
HKD có trách nhiệm đăng ký tham gia BHXH cho người lao động trong vòng 30 ngày kể từ ngày ký hợp đồng lao động.
2. Mức đóng BHXH và các quỹ
a. Đối với chủ hộ kinh doanh
Chủ hộ được tự lựa chọn mức tiền lương làm căn cứ đóng nhưng:
- Tối thiểu: Bằng mức tham chiếu (hiện nay là mức lương cơ sở 2.340.000 đồng/tháng).
- Tối đa: Không quá 20 lần mức tham chiếu (46.800.000 đồng/tháng).
>> Tham khảo: Lập hóa đơn điều chỉnh và biên bản điều chỉnh hóa đơn.
Tỷ lệ đóng:
- BHXH: 25% (22% quỹ hưu trí và tử tuất + 3% quỹ ốm đau và thai sản).
- Bảo hiểm y tế (BHYT): 4,5%. → Tổng mức đóng tối thiểu khoảng 690.000 đồng/tháng (29,5% × 2.340.000 đồng). Một số nguồn tính riêng BHXH là 585.000 đồng/tháng (25%).
Mức đóng thực tế có thể cao hơn tùy lựa chọn của chủ hộ. Tiền lương căn cứ đóng phải được thông báo và giữ ổn định ít nhất 6 tháng/lần.
b. Đối với người lao động tại HKD
Tổng tỷ lệ đóng khoảng 32% trên tiền lương tháng:
- Người sử dụng lao động (HKD) đóng 21,5%: 14% hưu trí-tử tuất, 3% ốm đau-thai sản, 0,5% tai nạn lao động-bệnh nghề nghiệp (có thể giảm xuống 0,3% nếu đủ điều kiện), 1% bảo hiểm thất nghiệp (BHTN), 3% BHYT.
- Người lao động đóng 10,5%: 8% hưu trí-tử tuất, 1,5% BHYT, 1% BHTN.
HKD phải trích lương người lao động để đóng phần của họ và nộp cùng phần của mình cho cơ quan BHXH.
>> Tham khảo: Thời điểm lập hóa đơn điện tử theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP.
3. Thủ tục tham gia và nộp BHXH
Bước 1: Đăng ký tham gia tại cơ quan BHXH quận/huyện nơi HKD đăng ký kinh doanh hoặc nơi cư trú.
Bước 2: Nộp hồ sơ (Giấy chứng nhận đăng ký HKD, danh sách lao động, hợp đồng lao động, CMND/CCCD…).
Bước 3: Đóng tiền hàng tháng qua ngân hàng, bưu điện hoặc ứng dụng VssID, BHXH điện tử.
Từ năm 2026, việc kê khai và nộp có thể kết nối với eTax Mobile và hệ thống thuế. HKD nên mở tài khoản ngân hàng riêng để dễ quản lý.
Chế độ được hưởng:
- Chủ hộ và lao động được hưởng đầy đủ 5 chế độ BHXH: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động-bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất.
- BHYT chăm sóc sức khỏe.
- BHTN (nếu áp dụng).
>> Tham khảo: Tra cứu hóa đơn; Tra cứu hóa đơn điện tử.
4. Lợi ích và thách thức
Lợi ích:
- Bảo vệ an sinh lâu dài: Được hưởng lương hưu khi đủ tuổi và điều kiện.
- Hỗ trợ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động.
- Tăng tính chuyên nghiệp, dễ dàng chuyển đổi sang doanh nghiệp.
- Nhà nước có chính sách hỗ trợ ban đầu (giảm mức đóng trong một số trường hợp).
Thách thức:
- Tăng chi phí hàng tháng cho HKD nhỏ (khoảng 600.000 – 1 triệu đồng cho chủ hộ).
- HKD quen với mô hình truyền thống có thể lúng túng thủ tục.
- Rủi ro phạt nếu không đóng hoặc đóng chậm (từ 18-20% số tiền phải đóng, tối đa 75 triệu đồng; trốn đóng có thể bị truy cứu hình sự).
>> Tham khảo: Lợi ích khi áp dụng hóa đơn điện tử trong lĩnh vực tài chính.
5. Khuyến nghị thực hiện
- HKD có đăng ký kinh doanh nên kiểm tra ngay tình trạng tham gia từ quý III/2025.
- Ghi chép sổ sách lương, hợp đồng lao động đầy đủ theo chế độ kế toán mới (Thông tư 152/2025/TT-BTC).
- Sử dụng ứng dụng VssID để theo dõi quá trình đóng và quyền lợi.
- Nếu doanh thu thấp, chọn mức đóng tối thiểu và cân nhắc chuyển đổi sang doanh nghiệp khi quy mô lớn để tối ưu chi phí.
- Liên hệ cơ quan BHXH địa phương (Hà Nội hoặc tỉnh/thành) để được hướng dẫn miễn phí, hỗ trợ hồ sơ.
Việc mở rộng BHXH bắt buộc cho chủ hộ và lao động HKD là chính sách nhân văn, góp phần thực hiện mục tiêu bao phủ BHXH toàn dân. Dù ban đầu có thể tạo thêm gánh nặng tài chính, nhưng về dài hạn, đây là “lá chắn” an toàn cho chủ hộ và người lao động, giúp nền kinh tế tư nhân Việt Nam phát triển bền vững hơn.
HKD cần chủ động nắm bắt quy định, đăng ký tham gia đúng hạn để tránh phạt và đảm bảo quyền lợi. Theo dõi cập nhật từ Bảo hiểm xã hội Việt Nam và Chi cục Thuế địa phương vì một số mức đóng, mức tham chiếu có thể điều chỉnh theo lương cơ sở hoặc lạm phát.
>> Tham khảo: Cách lập hóa đơn thay thế theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP.
Kết luận
Mọi thắc mắc hoặc muốn được tư vấn muốn được tư vấn về phần mềm hóa đơn điện tử E-invoice hoàn toàn miễn phí, Quý doanh nghiệp vui lòng liên hệ:
CÔNG TY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÁI SƠN
- Địa chỉ: Số 15, phố Đặng Thùy Trâm, phường Nghĩa Đô, Thành phố Hà Nội
- Tổng đài HTKH: 1900 4767 – 1900 4768
- Tel : 024.37545222
- Fax: 024.37545223
- Website: https://einvoice.vn/
Để lại một phản hồi