Từ ngày 01/7/2026, khung pháp lý về hóa đơn điện tử tại Việt Nam được điều chỉnh toàn diện bởi Nghị định 254/2026/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư 91/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính. Một trong những điểm mới quan trọng và được nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh quan tâm nhất chính là việc quy định rõ ràng các trường hợp không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử. Điều 7 của Nghị định 254/2026/NĐ-CP lần đầu tiên hệ thống hóa thành một điều khoản riêng biệt với 08 trường hợp cụ thể, giúp người nộp thuế dễ dàng xác định nghĩa vụ của mình, tránh nhầm lẫn và giảm thiểu rủi ro pháp lý. Quy định này không có nghĩa là các giao dịch đó được miễn chứng từ hoàn toàn. Thay vào đó, người bán vẫn phải có hồ sơ, chứng từ thay thế phù hợp để chứng minh tính hợp pháp của giao dịch khi cơ quan thuế yêu cầu. Việc hiểu rõ các trường hợp này giúp hộ kinh doanh, cá nhân và doanh nghiệp vận hành linh hoạt hơn, đặc biệt trong những lĩnh vực đặc thù.
1. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thuộc diện lập bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ
Đây là trường hợp phổ biến nhất. Khi hộ kinh doanh hoặc cá nhân kinh doanh bán hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng được người mua lập bảng kê thu mua theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp (thường là nông, lâm, thủy sản do người trực tiếp sản xuất, đánh bắt bán ra), thì không bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử.
Tuy nhiên, nếu hộ hoặc cá nhân đó đã đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử thì vẫn phải xuất hóa đơn bình thường. Quy định này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân, ngư dân và các hộ sản xuất nhỏ lẻ, đồng thời cho phép doanh nghiệp mua vào ghi nhận chi phí hợp lệ thông qua bảng kê thay vì hóa đơn.
2. Thu nhập từ cho thuê bất động sản và cung cấp nội dung số ra nước ngoài
Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thu nhập từ hoạt động cho thuê bất động sản không bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử. Tương tự, các khoản thu từ việc cung cấp sản phẩm và dịch vụ nội dung thông tin số về giải trí, trò chơi điện tử, phim số, ảnh số, nhạc số, quảng cáo số cho tổ chức, cá nhân ở nước ngoài cũng được miễn nghĩa vụ này.
Quy định phản ánh đặc thù của các giao dịch mang tính cá nhân hoặc xuất khẩu dịch vụ số, nơi việc xuất hóa đơn điện tử truyền thống gặp nhiều khó khăn về kỹ thuật và thực tiễn. Người có thu nhập vẫn phải kê khai và nộp thuế theo quy định hiện hành.
3. Đại lý xổ số, bảo hiểm và bán hàng đa cấp đã được khấu trừ thuế
Khi hộ kinh doanh hoặc cá nhân kinh doanh làm đại lý xổ số, đại lý bảo hiểm hoặc đại lý bán hàng đa cấp, và doanh nghiệp xổ số, bảo hiểm, bán hàng đa cấp đã thực hiện khấu trừ thuế theo quy định của pháp luật quản lý thuế, thì đại lý không phải sử dụng hóa đơn điện tử.
Trong trường hợp này, chứng từ khấu trừ thuế của doanh nghiệp chủ quản đóng vai trò thay thế. Quy định giúp đơn giản hóa thủ tục cho hàng trăm nghìn đại lý trên cả nước, tránh tình trạng trùng lặp chứng từ.
4. Các khoản thu từ hoạt động tài chính và bảo hiểm đặc thù
Các khoản phí và khoản thu khác phát sinh từ hoạt động tái bảo hiểm (bao gồm nhượng tái bảo hiểm, hoa hồng nhượng tái bảo hiểm), nhận tiền gửi, hoạt động tài chính (phát hành chứng chỉ tiền gửi, chứng khoán sơ cấp, giấy tờ có giá), bán nợ, giao dịch ngoại tệ và sản phẩm phái sinh không phải sử dụng hóa đơn điện tử.
Đối với giao dịch ngoại tệ, đơn vị phải lập bảng tổng hợp chi tiết các giao dịch trong tháng và xuất trình khi cơ quan thuế yêu cầu. Quy định này phù hợp với đặc thù của ngành tài chính – ngân hàng, nơi chứng từ giao dịch đã được quản lý chặt chẽ theo các quy định chuyên ngành.
Khi tổ chức hoặc cá nhân kinh doanh góp vốn bằng tài sản vào một tổ chức kinh tế, giao dịch này không bắt buộc phải lập hóa đơn điện tử. Việc góp vốn được ghi nhận thông qua hợp đồng góp vốn, biên bản giao nhận tài sản và các chứng từ kế toán liên quan theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp và kế toán.
5. Điều chuyển tài sản nội bộ và khi tổ chức lại doanh nghiệp
Tài sản điều chuyển từ công ty mẹ đến các đơn vị thành viên hạch toán phụ thuộc và ngược lại, hoặc giữa các đơn vị thành viên hạch toán phụ thuộc trong cùng một cơ sở kinh doanh, không phải lập hóa đơn điện tử. Tương tự, tài sản điều chuyển trong quá trình chia, tách, hợp nhất, sáp nhập hoặc chuyển đổi loại hình doanh nghiệp cũng được miễn.
Quy định này giúp doanh nghiệp tập đoàn và các công ty có nhiều chi nhánh giảm bớt thủ tục hành chính không cần thiết, đồng thời vẫn đảm bảo việc theo dõi tài sản thông qua hệ thống kế toán nội bộ.
Nghị định 254 dẫn chiếu thêm các trường hợp quy định tại Nghị định 181/2025/NĐ-CP về thuế GTGT, bao gồm:
- Hàng hóa, dịch vụ xuất để tiếp tục quá trình sản xuất, kinh doanh trong cùng một cơ sở kinh doanh (chuyển kho nội bộ, xuất vật tư, bán thành phẩm để sản xuất tiếp).
- Hàng hóa, dịch vụ sử dụng phục vụ trực tiếp hoạt động sản xuất, kinh doanh của chính cơ sở (bao gồm cả tài sản cố định tự xây dựng, tự sản xuất).
- Các khoản thu không phát sinh từ bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ như tiền bồi thường, tiền thưởng, thu hộ, chi hộ, thù lao thu hộ cho cơ quan nhà nước…
- Trường hợp cho mượn máy móc, thiết bị, công cụ dụng cụ không thu tiền và không chuyển quyền sở hữu.
Việc quy định rõ 08 trường hợp không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử mang lại nhiều lợi ích. Đối với hộ kinh doanh nhỏ và cá nhân, quy định giảm bớt gánh nặng tuân thủ, khuyến khích hoạt động sản xuất – kinh doanh. Đối với doanh nghiệp lớn, nó giúp tối ưu quy trình nội bộ và các giao dịch tài chính phức tạp. Về phía cơ quan quản lý, quy định tạo sự minh bạch, tránh áp dụng máy móc và giảm khiếu nại không cần thiết.
Tuy nhiên, người nộp thuế cần lưu ý một số điểm quan trọng. Thứ nhất, “không bắt buộc” không đồng nghĩa với “không cần chứng từ”. Khi cơ quan thuế thanh kiểm tra, vẫn phải xuất trình hồ sơ chứng minh tính hợp pháp của giao dịch. Thứ hai, nếu đã đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử thì phải tuân thủ đầy đủ, kể cả trong các trường hợp thuộc diện miễn. Thứ ba, một số trường hợp đặc thù (như giao dịch ngoại tệ) vẫn phải lập bảng tổng hợp định kỳ.
Ngoài ra, quy định này chỉ áp dụng đối với hóa đơn điện tử. Các nghĩa vụ khác về kê khai thuế, nộp thuế và lưu trữ chứng từ kế toán vẫn phải thực hiện đầy đủ theo pháp luật hiện hành.
Kết luận
Tóm lại, Điều 7 Nghị định 254/2026/NĐ-CP đã tạo ra khung pháp lý rõ ràng, hợp lý hơn cho các trường hợp không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử. Doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân nên nghiên cứu kỹ từng trường hợp, kết hợp với hướng dẫn của cơ quan thuế địa phương để áp dụng chính xác. Việc nắm vững quy định không chỉ giúp tuân thủ pháp luật mà còn hỗ trợ hoạt động kinh doanh diễn ra thuận lợi, minh bạch và hiệu quả hơn trong môi trường số hóa ngày càng mạnh mẽ.
Mọi thắc mắc hoặc muốn được tư vấn muốn được tư vấn về phần mềm hóa đơn điện tử E-invoice hoàn toàn miễn phí, Quý doanh nghiệp vui lòng liên hệ:
CÔNG TY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÁI SƠN
- Địa chỉ: Số 15, phố Đặng Thùy Trâm, phường Nghĩa Đô, Thành phố Hà Nội
- Tổng đài HTKH: 1900 4767 – 1900 4768
- Tel : 024.37545222
- Fax: 024.37545223
- Website: https://einvoice.vn/
Để lại một phản hồi